De zoon van Yvette leeft 0 jaar in vrijheid
Lees dit verhaal
Norah leeft 1 jaar in vrijheid

“Norah’s opa heeft een ongelofelijke moed getoond”

De Joodse grootvader van Norah Blom (1) ontsnapte in de Tweede Wereldoorlog uit de rij die naar de crèche liep tegenover de Hollandsche Schouwburg. Daardoor overleefde hij de oorlog. Zijn zoon, Norah’s vader Peter Blom, hoopt dat Norah de dapperheid van haar opa geërfd heeft.

“Mijn vader was een Joods Amsterdams jongetje van 10, zoon van een banketbakker, toen de oorlog uitbrak”, zegt Peter Blom. “Op zijn 12de werd zijn gezin opgehaald en naar de Hollandsche Schouwburg gebracht. Dit was toen een verzamelplaats waarvandaan Joden naar concentratiekamp Westerbork werden gebracht.

De kinderen verbleven gescheiden van hun ouders in de crèche aan de overkant. Zij gingen in een rij de crèche binnen. Vlak voordat Norah’s grootvader in de rij ging staan, duwde zijn vader hem wat geld in zijn hand en zei dat hij moest proberen weg te lopen. ‘Niet bang zijn,’ was het laatste dat zijn vader tegen hem zei.

Ster lospeuteren
De Duitser die hen bewaakte was of heel dom of heel goed. In elk geval is het Norah’s grootvader gelukt om een kwartslag te draaien en de rij uit te lopen. Hij is heel rustig, zijn ster lospeuterend, naar de hoek van de straat gelopen. Daar is hij gaan rennen.

De tweeënhalf jaar daarna heeft Norah’s grootvader in zijn eentje door Nederland gezworven, van onderduikadres naar onderduikadres. Toen de oorlog was afgelopen, was zijn familie er niet meer. Het huis waar hij was opgegroeid was weg en hij bleef helemaal alleen achter. Toch heeft Norah’s opa weer kunnen liefhebben. Hij trouwde en kreeg twee kinderen, mijn broer en mij.

Nu is hij 89 en woont met mijn moeder, Norah’s oma, in een huisje bij ons op het erf. Mijn vrouw en ik hebben drie jaar geleden een oude boerderij in de Betuwe gekocht. Daar hebben we vorig jaar de hooiberg verbouwd tot mantelzorgwoning voor mijn ouders.

Dimensies
Het leven van mijn vader staat nog steeds voor een groot deel in het teken van wat hij in de Tweede Wereldoorlog heeft meegemaakt. Dat verleden was toen ik jong was ook erg aanwezig bij ons thuis. Zo nu en dan spraken we erover, het was geen taboe. Wat niet betekent dat helemaal tot ons doordrong wat het voor hem betekende, of dat hij begreep wat het verhaal voor ons betekende; zo’n verhaal heeft zoveel dimensies en iedereen verhoudt zich op een andere manier tot dat verleden.

Los van de Tweede Wereldoorlog
Wat vrijheid voor Norah is, kan ik natuurlijk moeilijk voor haar inkleuren. Je hoopt dat vrijheid voor haar los zal staan van de Tweede Wereldoorlog. Als ik het voor haar zou moeten verwoorden dan zou Norah zeggen: ‘Vrijheid is voor mij spelen met mijn grote zus Simcha, knuffelen en de mogelijkheid om me te ontwikkelen tot wie ik wil zijn.’ Dat laatste is voor haar opa heel moeilijk geweest. Het is nooit meer vanzelfsprekend geworden om gewoon te zijn wie hij is. Zich verbergen is in de oorlog voor hem een instinct geworden.

Ik hoop heel erg voor Norah dat ze nooit hoeft te denken dat ze zich moet verbergen.

Tweestrijd
Mijn vader heeft iets ongelofelijk dappers moeten doen om te overleven en heeft zich daarna onzichtbaar moeten maken; dat is heel paradoxaal. Die tweestrijd zit in hem en leeft door in zijn kinderen. Een groot deel van de oorlogsgeneratie die zo enorm heeft geleden, geeft de gespannen relatie die zij met het bestaan heeft ongewild door aan de volgende generaties. Dat is onvermijdelijk en moeilijk voor de beide generaties, maar heeft niet alleen maar negatieve kanten. Ik kon me bijvoorbeeld als lid van de tweede generatie de emotie over de Zwarte Pietendiscussie aan de zwarte kant van de samenleving goed voorstellen. Hoe de pijn van de slavernij ineens weer bovenkomt. Wij denken dat de tijd van de slavernij ver achter ons ligt, maar het is helemaal niet zo lang geleden. Ik ken iemand wiens opa nog de zoon van een slaaf was.

Dapper
Norah’s opa heeft een ongelofelijke moed getoond. Eerst om te ontsnappen, toen om te overleven en vervolgens om weer lief te hebben. Er zijn heel veel mensen die niet meer van een ander konden houden omdat ze zoveel hadden geleden. Maar hem is het gelukt. Dat is misschien wel zijn allerdapperste daad geweest. Ik hoop dat Norah zo dapper zal zijn als hij.”

Over 75 jaar vrijheid

In 2019 en 2020 herdenken we het beëindigen van de Tweede Wereldoorlog, 75 jaar geleden. We staan stil bij de vrijheid die is bevochten door mensen die daarvoor grote offers hebben gebracht. We vieren dat we sinds 1945 weer in vrijheid leven, in het besef dat we samen verantwoordelijk zijn om vrijheid door te geven aan nieuwe generaties.

75 jaar vrijheid wordt mede mogelijk gemaakt door:

Laat zien dat je vrijheid belangrijk vindt

Bestel hier de vrijheid-pin.

Bestellen
Terug naar de verhalen

In verband met het coronavirus, is het programma van 75 jaar vrijheid aangepast. Lees hier de laatste updates.