De zoon van Yvette leeft 0 jaar in vrijheid
Lees dit verhaal
Jaïr leeft 41 jaar in vrijheid

“Je herdenkt iets van vroeger, maar het moet betekenis hebben voor het nu”

Theatermaker en filosoof Jaïr Stranders (41) is mede-initiatiefnemer van Theater Na de Dam. Hij richtte dat samen met anderen in 2010 op, omdat hij zich zorgen maakte over de afnemende belangstelling voor de historische context van de Nationale Dodenherdenking.

“Ik ben al heel lang bezig herdenken weer betekenis te geven. Dat zal ook met mijn eigen geschiedenis te maken hebben. Ik heb een Joodse achtergrond, mijn opa’s en oma’s hebben de oorlog overleefd, maar het grootste deel van hun familie is gedeporteerd. Ik heb een bevoorrecht leven en heb me nooit onvrij gevoeld, maar ik weet wel hoe trauma’s doorwerken en hoe dichtbij onvrijheid kan zijn.

Er zijn ook andere invloeden waardoor ik zo met herdenken bezig ben. Ik ben altijd gefascineerd geweest door geschiedenis en ik heb theater gestudeerd. Aan de universiteitsmuur hing een inspirerend citaat van Jacques Presser: ‘Een van de taken van de historicus is de doden stem te verlenen. De doden moeten kunnen spreken en als men het spreken belemmert dan sterven zij tweemaal.’ Dat is wat we met Theater Na de Dam doen; als verteller van verhalen geven we de doden weer een stem.

Herdenken is eigenlijk wat we met ons joodse feest Pesach doen: over de hele wereld komen Joden elk jaar samen en wordt het Exodusverhaal verteld dat gaat over onvrijheid en slavernij. Het is daarbij belangrijk om ook stil te staan bij onvrijheid die we nu ervaren. In je eigen leven kan dat zitten in verslaving aan je werk of je telefoon, bijvoorbeeld. En we staan stil bij de onvrijheid van mensen in andere landen.

Het theater is als een muur waartegen de geschiedenis terugkaatst naar het nu. Je herdenkt iets van vroeger, maar het moet betekenis hebben voor het nu. Voor Theater Na de Dam interviewen jongeren door heel Nederland ouderen over de oorlog en daar baseren ze hun voorstelling op. De familie van die oudere komt mee naar het theater en hoort daar soms voor het eerst wat diegene heeft meegemaakt. Het heden en het verleden komen op zo’n moment helemaal samen en in het theater geven we een nieuwe toekomst vorm.”

Over 75 jaar vrijheid

In 2019 en 2020 herdenken we het beëindigen van de Tweede Wereldoorlog, 75 jaar geleden. We staan stil bij de vrijheid die is bevochten door mensen die daarvoor grote offers hebben gebracht. We vieren dat we sinds 1945 weer in vrijheid leven, in het besef dat we samen verantwoordelijk zijn om vrijheid door te geven aan nieuwe generaties.

75 jaar vrijheid wordt mede mogelijk gemaakt door:

Laat zien dat je vrijheid belangrijk vindt

Bestel hier de vrijheid-pin.

Bestellen
Terug naar de verhalen

In verband met het coronavirus, is het programma van 75 jaar vrijheid aangepast. Lees hier de laatste updates.